Je, Mungu ni Roho?
Mchakato wa kutafsiri kutoka lugha moja kwenda nyingine ni kazi ngumu inayohusisha kuzingatia masuala mbalimbali ya kiisimu. Inatokea mara nyingi sana kwamba “lugha ya kipokezi” huenda isiwe na neno moja linalolingana na neno katika “lugha ya mzazi.” Kwa hiyo, watafsiri wanaweza kujumuisha maneno ya ziada ili kuwasilisha maana ya maneno ya awali-ambayo wanaweza (au wasiweze) kuyaweka katika italiki. Maneno yaliyoandikwa katika italiki yanakusudiwa kuashiria kwa msomaji wa Kiingereza uhakika wa kwamba watafsiri waliongeza maneno kwa matumaini ya kufanya maana ya neno la awali lipatikane.1 Mara nyingi, watafsiri hufanya vyema katika jitihada zao za kutafsiri kwa usahihi na kutumia italiki kwa njia ifaayo. Walakini, mara kwa mara, maamuzi yao yanaweza kuzuia uelewa.
Pamoja na kuingiza maneno yaliyoandikwa kwa italiki, tafsiri za Kiingereza pia zina maneno ambayo yaliwekwa na watafsiri bila ya kuandikwa kwa herufi maalum. Tena, pengine mara nyingi, maamuzi yao ni yenye nia njema na yenye kusaidia. Wakati mwingine, hata hivyo, wanaweza kupotosha msomaji wa Kiingereza. Mfano mmoja kama huo unaonekana pale Yesu alipokutana na mwanamke Msamaria kwenye kisima cha Yakobo. Miongoni mwa maneno yake kwa yule mwanamke ni tamko kwamba “Mungu ni Roho, nao wamwabuduo yeye imewapasa kumwabudu katika roho na kweli” (Yohana 4:24). Tafsiri zingine za Kiingereza huweka kibainishi “a” kabla ya “roho.” Uingizwaji huu wa kimakosa wa kibainishi kisicho dhahiri haustahili. Tafsiri nyingi za Kiingereza zinatambua ukweli huu na kuutoa ipasavyo.2
“Mungu ni roho” ni sawa na miundo ya kibiblia inayolinganishwa, ikiwa ni pamoja na “Mungu ni nuru” (1 Yohana 1:5) na “Mungu ni upendo” (1 Yohana 4:8). Katika kila hali, tunafahamishwa kuhusu asili hasa na kiini cha Mungu-sio utu wake.3 “Roho,” “nuru,” na “upendo” ni sifa za Mungu. Ni tabia au sifa za nafsi yake. Sisi wanadamu tuna roho na mwili unaoshikika; lakini Mungu ni roho. Yeye si wa mwili. Yesu alisema, “Roho haina nyama na mifupa” (Luka 24:39). Ingawa katika ulimwengu wa milele, “tutakuwa kama Yeye” na “tutamwona jinsi alivyo” (1 Yohana 3:2), hata hivyo, utu wake hakika utapita na kuvuka miili yetu ya kiroho, ya mbinguni (1 Wakorintho 15:44,49).
Taswira ya asili na tabia ya Mungu katika Biblia ni tofauti na uwakilishi mwingine wowote wa uungu na wanadamu katika historia. Mungu wa Biblia si wa kimwili, 4 bali ni zaidi ya hali ya kimwili. Akiwa Muumba, Alileta kila kitu ambacho ni cha kimwili wakati alipoumba ulimwengu. Wanadamu wameumbwa “kwa mfano wa Mungu” (Mwanzo 1:27)-ambayo inarejelea vipengele vya kiroho vya asili ya kimungu. Miili yetu ya kimwili haijaumbwa kwa mfano wake, kwa kuwa Yeye si wa kimwili. Ili Yesu aondoke kwenye ulimwengu wa kiroho kuja duniani kufa kifo cha kimwili na kumwaga damu ya kimwili kwa niaba yetu, mwili unaoshikika ulipaswa “kuwa tayari” (Waebrania 10:5) kwa ajili ya yeye kukaa ndani yake kwa muda.
Ufafanuzi mwingi wa asili ya kiroho ya uungu unaweza kupatikana katika Biblia-ingawa mipaka ya kibinadamu inaweza kudhoofisha ufahamu wetu na uwezo wetu wa kuelewa kikamilifu asili ya uungu. Kwa kumalizia, zingatia haya mawili:
“Na lihimidiwe jina lako tukufu, lililotukuka kuliko Baraka zote na sifa zote. Wewe ndiwe Bwana, wewe peke yako; Wewe ulifanya mbingu, mbingu za mbingu, pamoja na jeshi lake lote, dunia na vyote vilivyomo, bahari na vyote vilivyomo, nawe unavihifadhi vitu hivi vyote; na jeshi la mbinguni lakusujudu Wewe.” (Nehemia 9:5-6).
“Bali ninyi mmeufikilia mlima Sayuni, na mji wa Mungu aliye hai, Yerusalemu wa mbinguni, na majeshi ya malaika elfu nyingi, mkutano mkuu na kanisa la wazaliwa wa kwanza walioandikwa mbinguni, na Mungu mwamuzi wa watu wote, na roho za watu wenye haki waliokamilika, na Yesu mjumbe wa agano jipya, na damu ya kunyunyizwa, inenayo mema kuliko ile ya Habili. Angalieni msimkatae yeye anenaye. Maana ikiwa hawakuokoka wale waliomkataa yeye aliyewaonya juu ya nchi, zaidi sana hatutaokoka sisi tukijiepusha na yeye atuonyaye kutoka mbinguni; ambaye sauti yake iliitetemesha nchi wakati ule; lakini sasa ameahidi akisema, Mara moja tena nitatetemesha si nchi tu, bali na mbingu pia. Lakini neno lile, Mara moja tena, ladhihirisha kuhamishwa vile viwezavyo kutetemeshwa, kama vitu vilivyoumbwa, vitu visivyoweza kutetemeshwa vikae. Basi kwa kuwa tunapokea ufalme usioweza kutetemeshwa, na mwe na neema, ambayo kwa hiyo tumtolee Mungu ibada ya kumpendeza, pamoja na unyenyekevu na kicho; maana Mungu wetu ni moto ulao.” (Waebrania 12:22-29).
Maelezo ya Mwisho
Kwa zaidi kuhusu somo hili gumu, ona Jack Lewis (1991), Maswali Uliyouliza Kuhusu Tafsiri za Biblia (Searcy, AR: Resource Publications), uk. 141-171; Walter Specht (1968), “The Use of Italics in English Versions of the New Testament,” Andrews University Studies, 6:88-109, January; John Eadie (1876), The English Bible (London: Macmillan), 2:180-285; William Wonderly (1956), “Vipi Kuhusu Italiki?” Mtafsiri wa Biblia, 7:114-116, Julai; F.H.A. Scrivener (1884), “Juu ya Utumiaji wa Aina ya Italic na Watafsiri, na Juu ya Upanuzi wa Kanuni zao na Wahariri Waliofuata,” katika The Authorised Edition of the English Bible (1611) (Cambridge: University Press), uk. 61 -81,
Tafsiri 2 za Kiingereza zinazojumuisha “a” ni ASV, AMPC, BRG, DARBY, DRA, GNV, GW, JUB, KJV, NOG, NMB, TPT, RGT, WYC, na YLC. Zinazoacha “a” ni AMP, CSB, CEB, CJB, CEV, DLNT, ERV, EHV, ESV, EXB, GNT, HCSB, ICB, ISV, PHILLIPS, LEB, TLB, MSG, MEV, MOUNCE, NABRE, NASB, NCV, NET, NIV, NKJV, NLV, NLT, NRSV, NTE, OJB, RSV, TLV, VOICE, na WEB.
Henry Alford (1980 kuchapishwa tena), Alford’s Greek Testament (Grand Rapids, MI: Baker), 1:732.
Ni kweli kwamba Roho Mtakatifu alitumia anthropomorphisms ili kujiweka Mwenyewe katika akili yenye kikomo ya mwanadamu. Lakini Biblia ni thabiti katika uwakilishi wake wa uungu kama Utu usio wa kimwili, wa kiroho Ambaye asili yake ya milele ilitangulia kuumbwa kwa vitu vya kimwili. Mungu aliumba wakati, vitu, na anga—lakini Yeye Mwenyewe yuko nje ya wakati na anga.
REPRODUCTION & DISCLAIMERS: We are happy to grant permission for this article to be reproduced in part or in its entirety, as long as our stipulations are observed.
